Update README.md
This commit is contained in:
@@ -1,2 +1,311 @@
|
||||
# Research
|
||||
# Report
|
||||
|
||||
*Goal: Deep research: kans op terugval/psychose recidief na volledig stoppen met haloperidol (Haldol) 50mg na jaren gebruik, bij iemand met 3 eerdere psychoses in voorgeschiedenis. Zoek relapse rates na discontinuatie antipsychotica bij schizofrenie/psychose, specifiek: 1) algemene terugvalpercentages 1-2 jaar na stoppen, 2) effect van aantal eerdere episodes (3x), 3) haloperidol specifiek en depot vs oraal, 4) hoge dosis langdurig en afbouw vs abrupt. Lever percentages met bronnen en citaties, trianguleer met minimaal 2 bronnen per kernclaim. Nederlands antwoord.*
|
||||
|
||||
## Contents
|
||||
|
||||
1. Samenvatting: terugvalkans na stoppen 50mg haloperidol na jaren en 3 psychoses
|
||||
2. Algemene terugvalpercentages 1-2 jaar na stoppen antipsychotica
|
||||
3. Effect van 3 eerdere psychoses op recidiefkans
|
||||
4. Haloperidol-specifiek stoprisico en 50mg hoge dosis
|
||||
5. Depot versus oraal stoppen: relapsepercentages
|
||||
6. Hoge dosis langdurig: afbouw versus abrupt stoppen
|
||||
7. Integrale risicoschatting casus: 3x psychose + jaren 50mg Haldol volledig stoppen
|
||||
8. Conclusies en duiding
|
||||
|
||||
## 1. Samenvatting: terugvalkans na stoppen 50mg haloperidol na jaren en 3 psychoses
|
||||
|
||||
Deze samenvatting betreft groepscijfers uit onderzoek, geen individuele voorspelling voor één persoon.
|
||||
|
||||
### Kerncijfers 1–2 jaar na volledig stoppen
|
||||
|
||||
Na volledig stoppen met een antipsychoticum bij schizofrenie/psychose hervalt circa 60–65% binnen 1 jaar, tegen circa 25–27% bij doorgebruiken met onderhoudsmedicatie ([Nature 2025](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7)). Hetzelfde beeld komt uit een meta-analyse van 65 trials (n=6.493) met 64% terugval op placebo versus 27% op onderhoud ([Leucht et al. 2012](https://drugdatabase.info/evidence/antipsychotic-maintenance-schizophrenia-prevents-relapse/)). Een meta-regressie van 107 RCT's (n=10.804) bevestigt dat stoppen het terugvalrisico ongeveer verdubbelt en dat circa 50% van de stoppers binnen 1 jaar hervalt ([Mental Elf](https://mentalelf.net/antipsychotic-dose-reduction-and-discontinuation-in-psychotic-disorders/)), in dezelfde richting als een review van 30 studies bij chronische schizofrenie ([PMC9810020](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)).
|
||||
|
||||
Na 2 jaar ligt het stoprisico nog hoger: bij stabiele first-episode patiënten die stopten was dit 33% na 1 jaar en 54% na 2 jaar, versus 15% respectievelijk 24% bij doorgebruikers ([Kishi et al.](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)). Een real-world review vindt met 38% recidief binnen 1 jaar na stoppen dezelfde orde van grootte ([Nature 2024](https://www.nature.com/articles/s41537-024-00448-2)). Richtlijnen adviseren juist daarom langdurig onderhoud ([APA 2020](https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.ajp.2020.177901); [VA/DoD 2023](https://www.healthquality.va.gov/guidelines/MH/scr/VA-DoD-CPG-Schizophrenia-508.pdf)).
|
||||
|
||||
### Extra risico bij 3 eerdere episodes
|
||||
|
||||
Drie eerdere psychoses plaatst iemand in de multi-episode/chronische hoog-risicogroep, dus boven de first-episode cijfers van 33% na 1 jaar en 54% na 2 jaar ([Kishi et al.](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)). Al na een eerste episode is het 5-jaars recidief circa 52%, waarbij eerdere terugval, restklachten en therapieontrouw voorspellers zijn van een nieuwe terugval ([Schizophrenia Bulletin Open](https://academic.oup.com/schizbullopen/article/1/1/sgaa017/5818975)), en terugval gaat samen met verdere ziekteprogressie ([Schizophrenia Research](https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S092099642400344X)). In de notities werd niet gevonden dat een primaire bron exact "3 episodes" uitsplitst; de interpretatie daar is dat minimaal van circa een derde na 1 jaar en meer dan de helft na 2 jaar moet worden uitgegaan, in de praktijk richting 60–80%+ cumulatief, in lijn met multi-episode stalen waarin circa 80% na 12 maanden en circa 95% na 24 maanden recidiveert ([BMC Psychiatry](https://link.springer.com/article/10.1186/1471-244X-13-50)) en cohorten van vóór de moderne psychofarmacologie tot 85% ([Schizophrenia Bulletin](https://academic.oup.com/schizophreniabulletin/article/50/3/513/7292877)).
|
||||
|
||||
### Haloperidol en depot versus oraal
|
||||
|
||||
Voor haloperidol is geen lager stop-risico gevonden: een Cochrane-review over haloperidol-dosisreductie/discontinuatie toont geen middel-specifieke bescherming ([Cochrane](https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD011408.pub2/information)), en predictoren van terugval na stoppen zijn niet middel-specifiek ([Nature 2025](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)). Een depot (waaronder haloperidol-decanoaat) verlaagt opnames alleen zolang het wordt doorgebruikt - in observationeel onderzoek, minder duidelijk in RCT's ([Psychiatrist.com review](https://www.psychiatrist.com/wp-content/uploads/2021/02/16945_relapse-rehospitalization-comparing-oral-depot-antipsychotics.pdf)) - wat wordt bevestigd door een vergelijking van depot-typicals met orale middelen ([PMC4078695](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4078695/)) en een LAI-overzicht met 20–30% relatieve reductie in observationele data ([PMC9077618](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9077618/)). Na uitwas na volledig stoppen is er dus geen depot-nawerking die beschermt.
|
||||
|
||||
### Hoge dosis jarenlang en abrupt versus afbouw
|
||||
|
||||
Abrupt stoppen (in 1–4 weken) geeft circa 50% terugval binnen 6 maanden, terwijl geleidelijk afbouwen circa 25–30% binnen 12–24 maanden geeft, waarna het risico verder oploopt ([Psychiatric Times](https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment); [Moncrieff review](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/)). Na jaren hoge dosis speelt extra D2-supersensitiviteit en rebound-/onttrekkingspsychose, juist bij haloperidol, klinisch meetellend als terugval ([Moncrieff](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/); [Nature Molecular Psychiatry](https://www.nature.com/articles/s41380-021-01191-z)). Geleidelijk betekent in de notities hyperbolisch afbouwen over maanden tot meer dan 1–2 jaar met stappen van 10–25% per 1–3 maanden ([Nature 2026](https://www.nature.com/articles/s41537-026-00747-w); [Horowitz-protocol](https://mentalhealthlibrary.info/library/mental-health-resources/medication-resources/deprescribing-antipsychotics-horowitz-method-tapering-protocol/article_3021)). Jaren 50 mg per dag - ver boven standaard 5–20 mg - plus multi-episode beloop gelden als voorspellers van een mislukte stoppoging ([PMC9810020](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)).
|
||||
|
||||
### Bandbreedte voor deze casus (50 mg haloperidol jaren + 3x psychose, volledig stoppen)
|
||||
|
||||
| Scenario | 6 maanden | 1 jaar | 2 jaar |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| Abrupt stoppen | circa 50% ([Psychiatric Times](https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment)) | circa 60–75% (basis 60–65% ([Nature 2025](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7); [Leucht 2012](https://drugdatabase.info/evidence/antipsychotic-maintenance-schizophrenia-prevents-relapse/)) plus opslag multi-episode ([Schizophrenia Bulletin Open](https://academic.oup.com/schizbullopen/article/1/1/sgaa017/5818975))) | circa 70–85%+ (hoger dan 54% first-episode ([Kishi](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3))) |
|
||||
| Zeer langzame afbouw met monitoring | lager dan abrupt | circa 30–50% ([Moncrieff](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/)) | circa 50–70%+ |
|
||||
| Doorgebruiken ter vergelijking | - | circa 15–27% ([Kishi](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3); [Nature 2025](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7)) | circa 24–30% ([Kishi](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)) |
|
||||
|
||||
Kortom: deze combinatie zit aan de bovenkant van alle bandbreedtes; ook bij zeer langzame afbouw blijft het risico tientallen procenten en is de laatste fase naar nul het meest risicovol, omdat hyperbolisch afbouwen met steeds kleinere stappen juist voor de laagste doses wordt geadviseerd om ontwenningseffecten en terugval te beperken ([Schizophrenia Bulletin tapering-methode](https://academic.oup.com/schizophreniabulletin/article/47/4/1116/6178746); [Nature 2025 afbouw-overzicht](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00695-x)).
|
||||
|
||||
## 2. Algemene terugvalpercentages 1-2 jaar na stoppen antipsychotica
|
||||
|
||||
Volledig stoppen met een antipsychoticum bij schizofrenie/psychose leidt in gerandomiseerd onderzoek consistent tot een hoog terugvalpercentage binnen één jaar, ongeveer 60–65% in de stop/placebo-armen versus ongeveer 25–27% bij onderhoudsbehandeling ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7)) ([DRUG database](https://drugdatabase.info/evidence/antipsychotic-maintenance-schizophrenia-prevents-relapse/)).
|
||||
|
||||
### 1-jaars terugval: stoppen versus doorgebruiken
|
||||
|
||||
De meest geciteerde schatting komt uit het commentaar van Leucht & Rodolico (2025), dat stelt dat antipsychotica de terugval verlagen "from 65% to 27% within one year" ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7)). Dezelfde orde van grootte komt uit de primaire meta-analyse van Leucht e.a. uit 2012 (65 trials, n=6.493), samengevat als "Relapse was 27% on maintenance vs 64% on placebo" ([DRUG database](https://drugdatabase.info/evidence/antipsychotic-maintenance-schizophrenia-prevents-relapse/)).
|
||||
|
||||
Triangulatie met een tweede grote bron bevestigt dit beeld: een systematische review en meta-regressie van 107 trials met 10.804 deelnemers vond dat het staken van antipsychotica het terugvalrisico verdubbelde en dat ongeveer 50% van de stoppers binnen een jaar herviel ([Mental Elf](https://mentalelf.net/antipsychotic-dose-reduction-and-discontinuation-in-psychotic-disorders/)). Een systematische review en meta-analyse van RCT's bij chronische schizofrenie (30 studies) wijst in dezelfde richting ([PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)).
|
||||
|
||||
| Uitkomst 1 jaar | Stoppen | Doorbehandelen | Bronnen |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| Terugval | ~64–65% | ~27% | ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7)) ([DRUG database](https://drugdatabase.info/evidence/antipsychotic-maintenance-schizophrenia-prevents-relapse/)) |
|
||||
| Alternatieve schatting | ~50% hervalt binnen 1 jaar | risico verdubbeld bij stoppen (RR ~2) | ([Mental Elf](https://mentalelf.net/antipsychotic-dose-reduction-and-discontinuation-in-psychotic-disorders/)) |
|
||||
|
||||
Het absolute risicoverschil (ARR) bedraagt op basis van 65% versus 27% ongeveer 38 procentpunten, wat neerkomt op een number needed to treat (NNT) van circa 2,6 - eigen berekening uit de percentages in de notities, consistent met de in de primaire trial-literatuur gerapporteerde NNTB van 3 (95%-BI 2–3) ([PubMed](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22560607/)) ([The Lancet](https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)60239-6/fulltext)); op basis van 64% versus 27% is de ARR 37 procentpunten met een NNT van circa 2,7 - eigen berekening uit de percentages in de notities, eveneens afgerond een NNTB van 3 volgens dezelfde bronnen ([PubMed](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22560607/)) ([The Lancet](https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)60239-6/fulltext)). Met andere woorden: ongeveer 1 op elke 3 patiënten wordt binnen een jaar voor terugval behoed door onderhoudsbehandeling voort te zetten.
|
||||
|
||||
### 2-jaars terugval: cumulatief verder oplopend
|
||||
|
||||
Voor twee jaar komt de best beschikbare schatting uit een meta-analyse bij stabiele first-episode-patiënten: 33% terugval na 1 jaar en 54% na 2 jaar na staken, versus 15% respectievelijk 24% bij onderhoud ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)). Dit betreft een selectie van gerandomiseerde discontinuatie-armen met strikte terugvaldefinities en gestabiliseerde first-episode-patiënten, en is daarom niet direct vergelijkbaar met onderstaande review. Omdat dit first-episode-cijfers betreft, vormen zij een ondergrens voor patiënten met meerdere eerdere episodes - eerdere/multipel episodes gelden als voorspeller van recidief na staken ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)) ([The Lancet](https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(26)00225-7/fulltext)). Een real-world review in dezelfde lijn rapporteert 38% recidief binnen 1 jaar na stoppen ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-024-00448-2)).
|
||||
|
||||
Als tweede, onafhankelijke bron voor het 2-jaars beloop rapporteerde de systematische review van Zipursky e.a. (2014) bij first-episode-psychose een gemiddelde terugval van 77% na 1 jaar en 90% na 2 jaar na staken van antipsychotica ([ScienceDirect](https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0920996413004362)) ([ResearchGate](https://www.researchgate.net/publication/256099444_Risk_of_symptom_recurrence_with_medication_discontinuation_in_first-episode_psychosis_A_systematic_review)). Deze hogere cijfers komen uit een bredere selectie met ook naturalistische cohorten, langere follow-up en ruimere symptoom-recidiefdefinities, terwijl de 33%/54%-cijfers alleen uit gerandomiseerde discontinuatie-armen komen; het verschil weerspiegelt dus methode- en populatieverschillen, niet een tegenstrijdigheid binnen één dataset. Daarmee wordt trianguleerd dat het cumulatieve 2-jaars terugvalrisico na volledig stoppen duidelijk boven de 50% ligt en in deze bredere review oploopt richting ~90%.
|
||||
|
||||
| Uitkomst 2 jaar | Stoppen | Doorbehandelen | Bronnen |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| Terugval na 1 jaar (first-episode RCT-meta-analyse, strikte definitie) | ~33% | ~15% | ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)) |
|
||||
| Terugval na 2 jaar cumulatief (first-episode RCT-meta-analyse, strikte definitie) | ~54% | ~24% | ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)) |
|
||||
| Terugval na 1 resp. 2 jaar (Zipursky-review first-episode, brede selectie incl. cohorten) | ~77% resp. ~90% | - (alleen stakers) | ([ScienceDirect](https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0920996413004362)) ([ResearchGate](https://www.researchgate.net/publication/256099444_Risk_of_symptom_recurrence_with_medication_discontinuation_in_first-episode_psychosis_A_systematic_review)) |
|
||||
|
||||
De ARR na 2 jaar bedraagt op basis van 54% versus 24% ongeveer 30 procentpunten, met een NNT van circa 3,3 - eigen berekening uit de percentages in de notities ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)). Voor chronische/multi-episode-populaties zoals in de 1-jaars trials liggen de cumulatieve 2-jaarcijfers naar verwachting hoger dan deze first-episode-ondergrens van 54%, omdat reeds na 1 jaar in chronische populaties ~64% terugval op placebo wordt gezien ([PubMed](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22560607/)) en eerdere episodes recidief voorspellen ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)).
|
||||
|
||||
### Richtlijncontext
|
||||
|
||||
Dat onderhoudsbehandeling wordt aanbevolen juist vanwege dit hoge recidiefrisico, wordt bevestigd door de APA-richtlijn schizofrenie uit 2020, die stelt dat antipsychotica terugval verminderen en continuering aanbeveelt ([APA](https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.ajp.2020.177901)), en door de VA/DoD-richtlijn schizofrenie uit 2023, die onderhoudsmedicatie aanbeveelt om terugval te voorkomen ([VA/DoD](https://www.healthquality.va.gov/guidelines/MH/scr/VA-DoD-CPG-Schizophrenia-508.pdf)). Een systematische review uit 2023 (Current Psychiatry Reports) concludeert eveneens dat terugval "hoog" is na stoppen en dat abrupt stoppen meer terugval geeft dan afbouwen ([Consensus](https://consensus.app/papers/antipsychotic-dose-reduction-discontinuation-systematic-maity-30519f25ea8b5b2fa10447e2d599bbc9c/)).
|
||||
|
||||
## 3. Effect van 3 eerdere psychoses op recidiefkans
|
||||
|
||||
# Effect van 3 eerdere psychoses op recidiefkans
|
||||
|
||||
Hoe meer psychotische episodes iemand heeft doorgemaakt, hoe groter de kans op een nieuwe terugval na stoppen met antipsychotica. Aantal eerdere episodes is een van de sterkste voorspellers van recidief: een meta-analyse van voorspellers na eerste-episode psychose vindt dat eerdere terugval/ziekteduur en slechter herstel samenhangen met hoger recidiefrisico ([Alvarez-Jimenez e.a., Schizophrenia Bulletin](https://academic.oup.com/schizbullopen/article/1/1/sgaa017/5818975)), een Zweedse historische cohortstudie vindt dat elke terugval de tijd tot de volgende terugval verkort - een patroon van versnellende ziekteprogressie ([Predicting time to relapse according to relapse history, ResearchGate](https://www.researchgate.net/publication/357211373_Predicting_time_to_relapse_in_patients_with_schizophrenia_according_to_patients'_relapse_history_a_historical_cohort_study_using_real-world_data_in_Sweden)), en een overzichtsstudie bevestigt dat recidiefkans stijgt met elk doorgemaakt recidief en dat respons op herstart trager en minder volledig wordt ([Nature – Does relapse contribute to treatment resistance](https://www.nature.com/articles/s41386-018-0278-3)).
|
||||
|
||||
## Percentages: eerste episode versus 2–3 eerdere episodes
|
||||
|
||||
Er bestaat geen grote RCT die exact de groep "precies 3 eerdere episodes, gestopt na jaren haloperidol" apart randomiseert naar stoppen versus doorgaan. De percentages hieronder komen daarom uit convergerende bronnen die samen het risico na 2–3 episodes kwantificeren:
|
||||
|
||||
- **Na een eerste episode, bij stoppen:** gewogen gemiddelde recidief circa **77% binnen 1 jaar** en **meer dan 90% binnen 2 jaar** na discontinuatie. Deze cijfers worden gerapporteerd in een gezaghebbend overzicht van onderhoudsbehandeling ([Emsley e.a., World Psychiatry](https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/wps.20521)) en komen overeen met het veelgeciteerde overzicht van het beloop na stoppen bij eerste-episode schizofrenie ([Emsley e.a., BMC Psychiatry – The nature of relapse in schizophrenia](https://link.springer.com/article/10.1186/1471-244X-13-50)).
|
||||
- **Na 2 of meer episodes (multi-episode populatie), bij stoppen:** in gerandomiseerde onderhoudsstudies waarin gestabiliseerde patiënten met doorgaans meerdere episodes worden gerandomiseerd naar placebo/stop, valt **circa 53–64% binnen 7–12 maanden** terug, tegen circa 19–27% bij doorbehandeling. Dit komt uit de meta-analyse van Leucht e.a. over onderhoudsbehandeling versus placebo (relapse circa 64% vs 27%) ([Leucht e.a., geciteerd in Lancet Psychiatry-onderhoudsreview](https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(23)00258-4/fulltext)) en wordt bevestigd door de Cochrane-review over stoppen versus doorgaan (duidelijk hoger recidief na stoppen, zelfde ordegrootte) ([Ceraso e.a., Cochrane – Antipsychotic dose reduction/discontinuation vs maintenance](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6158366/)).
|
||||
- **Waarom het multi-episode percentage (53–64%) lager lijkt dan het first-episode percentage (77%):** dit is een schijnbare tegenstelling door verschillende onderzoeksopzetten, geen bewijs dat het risico daalt na meer episodes. De 77%- en >90%-cijfers komen uit discontinuatie-cohorten na een eerste episode met langere follow-up en een brede definitie (symptoom-recurrence), terwijl de 53–64%-cijfers komen uit RCT-placeboarmen met kortere follow-up (7–12 maanden), een strengere recidiefdefinitie en een voorgeselecteerde groep reeds gestabiliseerde patiënten die een stabilisatiefase overleefden. Binnen éénzelfde populatie voorspelt een eerdere terugval juist een hoger en sneller volgend recidief ([Alvarez-Jimenez e.a.](https://academic.oup.com/schizbullopen/article/1/1/sgaa017/5818975); [Zweedse cohortstudie naar recidiefgeschiedenis](https://www.researchgate.net/publication/357211373_Predicting_time_to_relapse_in_patients_with_schizophrenia_according_to_patients'_relapse_history_a_historical_cohort_study_using_real-world_data_in_Sweden)). De absolute percentages uit deze verschillende designs zijn dus niet één-op-één vergelijkbaar.
|
||||
- **Langere termijn na eerste episode:** in een klassieke 5-jaars first-episode studie cumuleert recidief na respons tot circa **82% binnen 5 jaar** (vooral bij stoppen/onderbreken), wat laat zien dat het risico na 1 jaar nog doorstijgt ([Robinson e.a., Archives of General Psychiatry – samengevat in BMC-review](https://link.springer.com/article/10.1186/1471-244X-13-50)). Voor iemand met al 3 episodes ligt het 2-jaarsrisico na volledig stoppen daarom in dezelfde bandbreedte als het hierboven gesourcete first-episode 2-jaarscijfer (>90%) en de multi-episode 1-jaarscijfers (53–64%): concreet moet rekening worden gehouden met een **2-jaarsrisico van grofweg 80–90% of hoger**, waarbij het precieze punt binnen die band per individu verschilt ([Emsley BMC-overzicht](https://link.springer.com/article/10.1186/1471-244X-13-50); [Emsley World Psychiatry-overzicht](https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/wps.20521)).
|
||||
|
||||
Kort gezegd: wie al twee of drie psychoses heeft gehad en volledig stopt, valt in de groep waarvoor onderzoek consequent recidieven van meer dan de helft binnen een jaar en oplopend tot (ruim) boven 80% binnen twee jaar laat zien.
|
||||
|
||||
## Waarom 3 episodes de hoogste risicogroep betekent
|
||||
|
||||
Met "hoogste risicogroep" wordt hier bedoeld: voldoen aan het richtlijncriterium voor langdurige onderhoudsbehandeling. De Nederlandse richtlijnen voor schizofrenie/psychosespectrum adviseren na een eerste episode al 1–2 jaar doorbehandelen na remissie, en na **meerdere (≥2) episodes langdurige, vaak jarenlange tot levenslange onderhoudsbehandeling** juist vanwege het hoge recidiefrisico en de slechtere prognose na elk recidief ([Richtlijnendatabase – Schizofrenie](https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/schizofrenie/schizofrenie_-_startpagina.html); [Richtlijnendatabase – Psychosespectrum, recidiverende/chronische psychose](https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/psychosespectrum/startpagina_-_psychosespectrum.html)). Iemand met 3 doorgemaakte psychoses voldoet aan dat ≥2-criterium en valt dus volgens deze richtlijndrempel in de categorie met indicatie voor langdurig onderhoud - dat is de expliciete onderbouwing van de ranking, geen losse inschatting.
|
||||
|
||||
## 4. Haloperidol-specifiek stoprisico en 50mg hoge dosis
|
||||
|
||||
Geen bewijs dat stoppen met haloperidol tot een hoger of lager terugvalrisico leidt dan stoppen met andere antipsychotica; een Cochrane-review over haloperidol-dosisreductie/discontinuatie vond geen apart haloperidol-specifiek effect ([Cochrane](https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD011408.pub2/information)), wat wordt getrianguleerd door een Nature-review uit 2025 die het discontinuatie-recidiefrisico als middel-onafhankelijk hoog beschrijft ([Nature 2025](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)).
|
||||
|
||||
### Depot versus oraal
|
||||
|
||||
Depotantipsychotica, waaronder haloperidol-decanoaat, verlagen heropname en terugval ten opzichte van orale toediening vooral in observationeel onderzoek door betere therapietrouw ([J Clin Psychiatry-review](https://www.psychiatrist.com/wp-content/uploads/2021/02/16945_relapse-rehospitalization-comparing-oral-depot-antipsychotics.pdf)), terwijl in strikte RCT's het verschil kleiner is of ontbreekt, wat wordt getrianguleerd door Leucht et al. die geen consistente superioriteit van depot-typicals boven orale atypicals in RCT's vonden maar wel voordeel in mirror-image- en cohortstudies als therapietrouw-effect en niet als farmacologisch sterker molecuul ([Leucht et al.](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4078695/)), en door een LAI-overzicht uit 2022 dat circa 20–30% relatieve reductie van recidief/heropname in observationele data rapporteert met kleiner RCT-verschil ([overzicht 2022](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9077618/)). Volledig stoppen na oraal gebruik betekent terugkeer naar het hoge oraal-stop-risico zonder "haloperidol-bescherming" na uitwas, en het depotvoordeel geldt alleen zolang het depot wordt doorgebruikt en vervalt na volledig stoppen - het voordeel wordt in beide reviews verklaard als voortgezette gegarandeerde afgifte/therapietrouw tijdens doorgebruik ([Leucht et al.](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4078695/), [overzicht 2022](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9077618/)), en farmacokinetisch valt die bescherming weg zodra toediening stopt en het middel is uitgewerkt, waarna het algemene hoge stop-risico geldt zoals beschreven in de Nature-discontinuatiereview ([Nature 2025](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)).
|
||||
|
||||
### 50 mg als zeer hoge dosis: geen bescherming, wel extra reboundrisico
|
||||
|
||||
50 mg haloperidol oraal per dag ligt vele malen boven de gebruikelijke onderhoudsdosering van enkele mg per dag en zit aan of boven de bovengrens uit richtlijnen en doseeroverzichten ([Drugs.com-doseeroverzicht](https://www.drugs.com/dosage/haloperidol.html)), getrianguleerd door het Britse BNF-doseeroverzicht ([BNF](https://bnf.nice.org.uk/drugs/haloperidol/)) en een overzicht dat stelt dat orale doses tot 300 mg alleen bij therapieresistente uitzonderingen voorkomen ([News-Medical](https://www.news-medical.net/health/Haloperidol-Dosage.aspx)). Een hogere dosis geeft geen lager recidief na volledig stoppen; meta-analytisch zijn de meest robuuste recidiefcijfers juist gevonden bij discontinuatie en bij dosisreductie tot onder 5 mg haloperidol-equivalenten per dag ([PMC9810020](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)), getrianguleerd door een systematische review met dezelfde conclusie ([ResearchGate/T246](https://www.researchgate.net/publication/341475726_T246_RISK_FACTORS_FOR_PSYCHOTIC_RELAPSE_IN_CHRONIC_SCHIZOPHRENIA_AFTER_DOSE-REDUCTION_OR_DISCONTINUATION_OF_ANTIPSYCHOTICS_A_SYSTEMATIC_REVIEW_AND_META-ANALYSIS)) en een DOAJ-geïndexeerd artikel met dezelfde formulering ([DOAJ](https://doaj.org/article/6f3d0ef5d3e041d48b6d1b9f6ca3f93d)). Het recidiefrisico bij chronische patiënten stijgt scherp bij afbouw onder 3–5 mg haloperidol-equivalenten per dag ([Nature 2025](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00697-9)), getrianguleerd door een publicatie uit 2026 die stelt dat recidiefcijfers na stoppen hoog zijn en dat hoe lager de einddosis is, hoe hoger het recidiefrisico ([Nature 2026](https://www.nature.com/articles/s41537-026-00747-w)).
|
||||
|
||||
Langdurige D2-blokkade kan dopamine-supersensitiviteitspsychose induceren, een syndroom gekenmerkt door psychotische terugval bij dosisverlaging of discontinuatie, tolerantie en samenloop met tardieve dyskinesie ([Springer/J Neural Transm](https://link.springer.com/article/10.1007/s00702-026-03207-y)), getrianguleerd door preklinisch werk waarin injectie van amfetamine 5 dagen na discontinuatie van hoge dosis haloperidol supersensitiviteit van locomotorische activiteit gaf ([PMC5327459](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5327459/)), en door publicaties dat haloperidol bij chronische behandeling progressief aan effectiviteit verliest ([SAGE](https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/00048674211025694)) ([J Neurosci](https://www.jneurosci.org/content/27/11/2979)). Voor deze casus - jarenlang 50 mg oraal plus 3 eerdere psychoses met volledig stoppen - gelden daarom de algemene hoge discontinuatiecijfers, waarbij 50 mg geen bescherming biedt maar juist extra onttrekkings-, rebound- en supersensitiviteitsrisico geeft: gebruikers van antipsychotica met hoge D2-affiniteit zoals haloperidol hadden circa tweemaal hoger recidiefrisico bij afbouw/stop na remissie ([Wiley/WPS 2025](https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/wps.21315)), getrianguleerd door de supersensitiviteitsliteratuur hierboven ([Springer/J Neural Transm](https://link.springer.com/article/10.1007/s00702-026-03207-y)), en onttrekkingsverschijnselen/rebound na langdurig gebruik zijn systematisch gedocumenteerd waardoor abrupt volledig stoppen juist ontraden wordt ([systematische review onttrekking](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7552943/)).
|
||||
|
||||
### Abrupt versus geleidelijk: wat cijfers laten zien
|
||||
|
||||
Gemiddeld treedt na stoppen 53% recidief op binnen 9,7 maanden versus 15,6% bij doorgebruik ([JAMA Psychiatry](https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/article-abstract/496983)), getrianguleerd door Baldessarini en Viguera over neuroleptica-onttrekking ([Semantic Scholar](https://www.semanticscholar.org/paper/Neuroleptic-withdrawal-in-schizophrenic-patients.-Baldessarini-Viguera/e34e0e461ca968c6032560c009c6f3b7dc0dd98d)). De tijd tot 25% recidief bedraagt bij abrupt stoppen circa 11 weken versus circa 15 weken bij geleidelijk stoppen, dus abrupt geeft een hogere vroege piek ([Springer-review](https://link.springer.com/content/pdf/10.2165/00128413-199710730-00029.pdf)), getrianguleerd door een JAMA-publicatie over hoog vroeg recidiefrisico binnen 6 maanden na stoppen van een oraal neurolepticum ([JAMA](https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/fullarticle/497726)) en een analyse bij n=1.210 patiënten waarvan 1.006 abrupt oraal en 204 geleidelijk stopten ([PsycNet](https://psycnet.apa.org/record/1997-06507-008)). Als nuance vindt een recente Lancet-review uit 2026 geen significant verschil in totaal recidiefrisico tussen abrupt en geleidelijk staken op langere termijn, waarbij afbouwen vooral uitstelt en niet voorkomt ([The Lancet Psychiatry 2026](https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(26)00225-7/fulltext)).
|
||||
|
||||
## 5. Depot versus oraal stoppen: relapsepercentages
|
||||
|
||||
### Depot tijdens gebruik versus na stoppen
|
||||
|
||||
Het voordeel van depot (o.a. haloperidol-decanoaat) op terugval/heropname geldt alleen tijdens doorgebruik via betere therapietrouw, vooral zichtbaar in observationeel onderzoek; in strikte RCT's kleiner/geen verschil ([review J Clin Psychiatry](https://www.psychiatrist.com/wp-content/uploads/2021/02/16945_relapse-rehospitalization-comparing-oral-depot-antipsychotics.pdf), [Leucht et al.](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4078695/)). In observationele data verlaagt LAI recidief/heropname met ca. 20–30% relatief; RCT-verschil kleiner ([overzicht 2022](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9077618/)). Na volledig stoppen vervalt dat voordeel - geen "depot-bescherming" na uitwas ([review J Clin Psychiatry](https://www.psychiatrist.com/wp-content/uploads/2021/02/16945_relapse-rehospitalization-comparing-oral-depot-antipsychotics.pdf), [Leucht et al.](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4078695/), [overzicht 2022](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9077618/)).
|
||||
|
||||
Er is geen bewijs dat stoppen met haloperidol tot hogere/lagere terugval leidt dan stoppen met andere antipsychotica; recidief na stoppen volgt het algemene antipsychotica-stoppatroon ([Cochrane haloperidol](https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD011408.pub2/information), [Nature 2025 review](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)). Als referentie: RR psychotisch recidief bij dosisreductie/stoppen vs onderhoud 2,3 persoonsjaren (95%CI 1,9-2,8), hoger bij volledig stoppen ([Schizophrenia Bulletin](https://academic.oup.com/schizophreniabulletin/article/49/1/11/6749554), [Nature 2025](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)).
|
||||
|
||||
### Wat gebeurt er bij depot-stop: percentage
|
||||
|
||||
Mirror-image studie FGA-depotwithdrawal (n=15, stabiele psychotische stoornis): 24 maanden vóór stoppen flufenazine-decanoaat 1/15 recidief = 6,7%; 24 maanden ná (gedwongen) stoppen/omzetten 7/15 recidief = 46,7% (p=0,035) ([Cambridge mirror-image studie](https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/F7B0C2ACB78CE75396E75F164F8CAB8B/S0790966724000028a.pdf/div-class-title-the-impact-of-fluphenazine-withdrawal-a-mirror-image-study-div.pdf)). Flufenazine-decanoaat is net als haloperidol een FGA-depot; dit illustreert dat stoppen van een depot bij stabiele patiënten circa de helft binnen 2 jaar doet terugvallen. Overstap naar ander LAI (flupentixol) gaf minder recidief dan overstap naar andere (vnl. orale) middelen (χ²=5,402, p=0,02) ([Cambridge mirror-image studie](https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/F7B0C2ACB78CE75396E75F164F8CAB8B/S0790966724000028a.pdf/div-class-title-the-impact-of-fluphenazine-withdrawal-a-mirror-image-study-div.pdf)).
|
||||
|
||||
### Directe vergelijking depot-stop vs oraal-stop: wat de data wel en niet geven
|
||||
|
||||
Directe vergelijkende 1-jaars relapsepercentages depot-stop vs oraal-stop uit primaire RCT-data zijn niet gevonden: RCT's vergelijken depot vs oraal tijdens doorgebruik (therapietrouw-voordeel), niet na gezamenlijke stop. De beste beschikbare benadering: (1) depot-stopcijfer 46,7% binnen 24 maanden uit bovenstaande mirror-image studie ([Cambridge mirror-image studie](https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/F7B0C2ACB78CE75396E75F164F8CAB8B/S0790966724000028a.pdf/div-class-title-the-impact-of-fluphenazine-withdrawal-a-mirror-image-study-div.pdf)); (2) algemeen oraal-stop-risico circa 64–65% recidief binnen 1 jaar na discontinuatie (placebo-arm) vs 27% bij onderhoud, volgens meta-analyse Leucht et al. 2012 (65 trials; RR 0,40; 95%CI 0,33–0,49) ([The Lancet](https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)60239-6/fulltext), [samenvatting ScienceDirect](https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0920996413004362)), bevestigd in [Nature-overzicht 2025](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7) dat 65% vs 27% binnen één jaar citeert; (3) overlevingscurves na stoppen uitgesplitst naar oraal vs LAI-subgroepen laten zien dat LAI-stop later piekt door uitwas maar uiteindelijk convergeert naar hetzelfde hoge stop-risico ([withdrawal-confounding review Horowitz et al.](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8886601/), [PDF-versie](https://verenigingafbouwmedicatie.nl/wp-content/uploads/2022/01/Y063_Horowitz_withdr_conf_AP_studies_2021.pdf)). Kortom: geen lager eindrisico na depot-stop, wel vertraagde timing. Het depot-stopcijfer van 46,7% binnen 24 maanden (kleine observationele n=15) ligt lager dan het meta-analytische 1-jaars gemiddelde van ~65%, wat past bij kleine steekproef, selectie van stabiele patiënten en geleidelijke depot-uitwas - niet bij een lager werkelijk eindrisico.
|
||||
|
||||
### Verklaring uitloop: waarom depot-stop later piekt
|
||||
|
||||
LAI-formuleringen kunnen de tijd tot recidief verlengen vergeleken met hun orale equivalenten wanneer patiënten stoppen ("long-acting injectable (LAI) antipsychotic formulations can delay time to relapse longer when compared to their oral equivalents when patients discontinue therapy") ([Psychiatry Research](https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0165178124000465)). Lagere recidief bij depot wordt deels verklaard door geleidelijke uitwas/vertraagde onttrekking, niet door blijvende bescherming ([withdrawal-confounding review](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8886601/)). LAI's tonen in observationele studies (niet in RCT's) lagere recidief/heropname dan oraal via therapietrouw (Kishimoto et al. 2014; Marcus et al. 2015; Schneider-Thoma et al. 2022 - geciteerd in dezelfde Cambridge-studie, p.1) ([Cambridge mirror-image studie](https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/F7B0C2ACB78CE75396E75F164F8CAB8B/S0790966724000028a.pdf/div-class-title-the-impact-of-fluphenazine-withdrawal-a-mirror-image-study-div.pdf)).
|
||||
|
||||
### Wat geldt na volledig uitwassen
|
||||
|
||||
Na volledig stoppen/uitwassen geldt het hoge algemene stop-risico van circa 64–65% recidief binnen 1 jaar ([The Lancet](https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12)60239-6/fulltext), [Nature-overzicht 2025](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7)); de depotvorm verandert niets aan het risico ná uitwas; enig verschil is vertraagde timing door de uitloopfase.
|
||||
|
||||
## 6. Hoge dosis langdurig: afbouw versus abrupt stoppen
|
||||
|
||||
Dit is groepsonderzoek, geen individueel advies; volledig stoppen na jaren hoge dosis met 3 eerdere psychoses geldt als hoog-risico en moet nooit zonder psychiater gebeuren.
|
||||
|
||||
### Abrupt versus geleidelijk: percentages
|
||||
|
||||
Snelle stop (in 1–4 weken afbouwen/stoppen) geeft circa 50% terugval binnen 6 maanden, tegenover circa 25–30% terugval binnen 12–24 maanden bij geleidelijke afbouw ([Psychiatric Times](https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment); [PMC4143827](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/)).
|
||||
|
||||
In een klassieke meta-analyse was het gemiddelde recidief na stoppen 53% binnen gemiddeld 9,7 maanden, tegenover 15,6% bij doorgebruik ([JAMA Psychiatry – Baldessarini](https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/article-abstract/496983); triangulatie via [Semantic Scholar – Baldessarini & Viguera](https://www.semanticscholar.org/paper/Neuroleptic-withdrawal-in-schizophrenic-patients.-Baldessarini-Viguera/e34e0e461ca968c6032560c009c6f3b7dc0dd98d)).
|
||||
|
||||
Het tempoverschil is meetbaar: de tijd tot 25% van de groep een recidief heeft is bij abrupt stoppen circa 11 weken, tegenover circa 15 weken bij geleidelijk stoppen, dus abrupt geeft een hogere vroege piek ([Springer – review n=1.210](https://link.springer.com/content/pdf/10.2165/00128413-199710730-00029.pdf); triangulatie via [JAMA Psychiatry](https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/fullarticle/497726) dat het risico "high within 6 months of discontinuing oral neuroleptic" noemt; steekproefdetails n=1.210 waarvan 1.006 abrupt oraal en 204 geleidelijk via [PsycNet](https://psycnet.apa.org/record/1997-06507-008)).
|
||||
|
||||
Belangrijke nuance: een recente Lancet-review uit 2026 vindt geen significant verschil in totaal recidiefrisico tussen abrupt en geleidelijk stoppen op langere termijn - afbouwen stelt vooral uit, maar voorkomt niet ([The Lancet Psychiatry 2026](https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(26)00225-7/fulltext)).
|
||||
|
||||
| Stopwijze | Terugvalpercentage | Tijdshorizon | Bronnen |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| Abrupt / snel (1–4 weken) | circa 50% | binnen 6 maanden | [Psychiatric Times](https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment); [PMC4143827](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/) |
|
||||
| Stoppen gemiddeld (alle stopwijzen) | 53% vs 15,6% doorgebruik | binnen gem. 9,7 maanden | [JAMA Psychiatry](https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/article-abstract/496983); [Semantic Scholar](https://www.semanticscholar.org/paper/Neuroleptic-withdrawal-in-schizophrenic-patients.-Baldessarini-Viguera/e34e0e461ca968c6032560c009c6f3b7dc0dd98d) |
|
||||
| Geleidelijk | circa 25–30% | binnen 12–24 maanden | [Psychiatric Times](https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment); [PMC4143827](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/) |
|
||||
| Tijd tot 25%-punt: 11 vs 15 weken | abrupt sneller dan geleidelijk | weken | [Springer](https://link.springer.com/content/pdf/10.2165/00128413-199710730-00029.pdf); [JAMA Psychiatry](https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/fullarticle/497726); [PsycNet](https://psycnet.apa.org/record/1997-06507-008) |
|
||||
|
||||
### Rebound en dopamine-supersensitiviteit
|
||||
|
||||
Langdurige (jarenlange) blokkade van D2-receptoren, zeker met hoge dosis haloperidol, leidt tot upregulatie en supersensitiviteit; abrupt wegvallen van de blokkade kan dan rebound-psychose en agitatie geven, vaak al binnen weken tot enkele maanden ([PMC4143827](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/); [Nature Molecular Psychiatry](https://www.nature.com/articles/s41380-021-01191-z)).
|
||||
|
||||
Langdurige blootstelling kan dopamine-supersensitiviteitspsychose induceren, een syndroom gekenmerkt door psychotische terugval bij dosisverlaging of stoppen, tolerantie en samen voorkomen met tardieve dyskinesie ([Springer J Neural Transm](https://link.springer.com/article/10.1007/s00702-026-03207-y)).
|
||||
|
||||
Preklinisch is dit onderbouwd: na stoppen van hoge dosis haloperidol ontstond bij toediening van amfetamine 5 dagen later supersensitiviteit van locomotorische activiteit ([PMC5327459](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5327459/)).
|
||||
|
||||
Dit wordt in de literatuur onderscheiden van een "echt" recidief, maar telt klinisch als terugval ([PMC4143827](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/); [Nature Molecular Psychiatry](https://www.nature.com/articles/s41380-021-01191-z)). Aanvullende triangulatie dat haloperidol bij chronische behandeling progressief effectiviteit kan verliezen is niet in deze notities met percentages gekwantificeerd en werd daarom niet als percentage opgenomen ([SAGE](https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/00048674211025694); [J Neurosci](https://www.jneurosci.org/content/27/11/2979)).
|
||||
|
||||
### Hoge dosis en wat "geleidelijk" betekent
|
||||
|
||||
Een dosis van 50 mg haloperidol oraal per dag ligt ver boven de gebruikelijke onderhoudsdosering van enkele mg per dag en zit aan of boven de bovengrens uit richtlijnen en doseeroverzichten ([Drugs.com](https://www.drugs.com/dosage/haloperidol.html); [BNF NICE](https://bnf.nice.org.uk/drugs/haloperidol/); [News-Medical](https://www.news-medical.net/health/Haloperidol-Dosage.aspx)).
|
||||
|
||||
Een hogere uitgangsdosis geeft geen lager recidief na volledig stoppen; in meta-analyses zijn de meest robuuste recidiefcijfers juist gevonden bij discontinuatie en bij dosisreductie tot onder 5 mg haloperidol-equivalenten per dag ([PMC9810020](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/); triangulatie via [DOAJ](https://doaj.org/article/6f3d0ef5d3e041d48b6d1b9f6ca3f93d)).
|
||||
|
||||
Het recidiefrisico stijgt scherp bij afbouw onder 3–5 mg haloperidol-equivalenten per dag ([Nature Schizophrenia 2025](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00697-9); triangulatie via [ResearchGate-meta-analyse](https://www.researchgate.net/publication/341475726_T246_RISK_FACTORS_FOR_PSYCHOTIC_RELAPSE_IN_CHRONIC_SCHIZOPHRENIA_AFTER_DOSE-REDUCTION_OR_DISCONTINUATION_OF_ANTIPSYCHOTICS_A_SYSTEMATIC_REVIEW_AND_META-ANALYSIS)), en een publicatie uit 2026 stelt dat hoe lager de dosis is, hoe hoger het recidiefrisico wordt ([Nature Schizophrenia 2026](https://www.nature.com/articles/s41537-026-00747-w)).
|
||||
|
||||
Hoge dosis plus jaren gebruik plus meerdere episodes zijn in observationele data voorspellers van een mislukte stoppoging ([PMC9810020](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)).
|
||||
|
||||
Aanbevolen afbouwduur volgens de Maudsley/Horowitz-methode: verlaag in steeds kleinere stapjes (hyperbolisch, circa 10–25% van de laatste dosis per 1–3 maanden) met stabilisatiepauzes; bij langdurig hoge dosis bedraagt de totale afbouwduur vaak vele maanden tot meer dan 1–2 jaar, waarbij de laatste fase van lage dosis naar nul het risicovolst is ([Maudsley Prescriptions](https://www.maudsleyprescriptions.com); [Nature Schizophrenia 2026](https://www.nature.com/articles/s41537-026-00747-w); [Mental Health Library – Horowitz-protocol](https://mentalhealthlibrary.info/library/mental-health-resources/medication-resources/deprescribing-antipsychotics-horowitz-method-tapering-protocol/article_3021)).
|
||||
|
||||
Kernconclusie voor deze casus (jaren 50 mg plus 3 eerdere psychoses): volledig stoppen - zeker abrupt - valt in de hoogste risicocategorie met terugvalkansen in de orde van tientallen procenten binnen 6–12 maanden (abrupt circa 50% binnen 6 maanden; geleidelijk circa 25–30% binnen 12–24 maanden), waarbij deze hoog-risicoconstellatie eerder aan de bovenkant zit; alleen zeer langzame hyperbolische afbouw onder monitoring verlaagt tempo en vroege piek (11 naar 15 weken tot het 25%-punt) enigszins, maar heft het hoge 1–2-jaarsrisico niet op ([Psychiatric Times](https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment); [PMC4143827](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/); [The Lancet Psychiatry 2026](https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(26)00225-7/fulltext); [Springer](https://link.springer.com/content/pdf/10.2165/00128413-199710730-00029.pdf)).
|
||||
|
||||
## 7. Integrale risicoschatting casus: 3x psychose + jaren 50mg Haldol volledig stoppen
|
||||
|
||||
Deze schatting combineert drie risicolagen: het algemene stoprisico, de opslag door 3 eerdere episodes, en de opslag door jarenlang 50 mg haloperidol. Alle percentages zijn groepscijfers, geen individueel voorschrift.
|
||||
|
||||
### Basis: algemeen stoprisico 1 en 2 jaar
|
||||
|
||||
Volledig stoppen met onderhoudsantipsychotica geeft circa 64–65% terugval binnen 1 jaar, tegen circa 27% bij doorgebruiken ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7)). Hetzelfde beeld komt uit de JAMA-meta-analyse van 65 trials (n=6.493): 64% terugval op placebo versus 27% op onderhoud ([drugdatabase.info](https://drugdatabase.info/evidence/antipsychotic-maintenance-schizophrenia-prevents-relapse/)). Dat stoppen het risico ongeveer verdubbelt wordt bevestigd door een meta-regressie van 107 RCT's (n=10.804), waarin circa 50% van de stoppers binnen 1 jaar herviel ([Mental Elf](https://mentalelf.net/antipsychotic-dose-reduction-and-discontinuation-in-psychotic-disorders)), en door een review van 30 studies bij chronische schizofrenie met dezelfde richting ([PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)).
|
||||
|
||||
Voor 2 jaar geldt dat zelfs de gunstigste subgroep - stabiele first-episode patiënten - na staken al 33% terugval na 1 jaar en 54% na 2 jaar laat zien, versus 15% respectievelijk 24% bij onderhoud ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)). Dat dit geen uitschieter is blijkt uit een real-world review met 38% recidief binnen 1 jaar na stoppen ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-024-00448-2)). Juist om deze cijfers adviseren richtlijnen langdurig onderhoud, zoals de [APA-richtlijn schizofrenie 2020](https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.ajp.2020.177901) en de [VA/DoD-richtlijn schizofrenie 2023](https://www.healthquality.va.gov/guidelines/MH/scr/VA-DoD-CPG-Schizophrenia-508.pdf).
|
||||
|
||||
### Opslag 1: drie eerdere psychoses
|
||||
|
||||
Drie eerdere episodes plaatsen deze casus in de hoogste risicogroep (multi-episode/chronisch beloop), dus boven de first-episode cijfers van 33% na 1 jaar en 54% na 2 jaar ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)) ([Mental Elf](https://mentalelf.net/antipsychotic-dose-reduction-and-discontinuation-in-psychotic-disorders)). Dat eerdere terugval een voorspeller is van nieuwe terugval blijkt uit een systematische first-episode review waarin al circa 52% binnen 5 jaar recidiveert na één episode ([Oxford Academic](https://academic.oup.com/schizbullopen/article/1/1/sgaa017/5818975)), en uit een review van 30 studies bij chronische/multi-episode schizofrenie met blijvend hoog recidiefrisico na stoppen ([PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)), aangevuld met een review over ziekteprogressie na recidief ([ScienceDirect](https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S092099642400344X)). Studies splitsen doorgaans uit naar first-episode versus multi-episode/chronische populaties in plaats van een exacte telling van drie episodes: de first-episode discontinuatie-review rapporteert 33% na 1 jaar en 54% na 2 jaar ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)), terwijl de review van 30 studies bij chronische schizofrenie een blijvend hoog recidiefrisico na stoppen in die multi-episode groep beschrijft ([PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)); de inschatting "minimaal eenderde na 1 jaar en meer dan de helft na 2 jaar, in de praktijk richting 60–80%+ cumulatief" is daarom een triangulatie van deze twee bronlijnen (first-episode ondergrens + chronische/multi-episode richting), geen direct gemeten "3x-percentage".
|
||||
|
||||
### Opslag 2: jaren 50 mg haloperidol, abrupt versus afbouw, depot versus oraal
|
||||
|
||||
Haloperidol biedt na uitwas geen specifieke bescherming: een [Cochrane-review over haloperidol-dosisreductie/discontinuatie](https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD011408.pub2/information) vindt geen middel-specifieke bescherming, en een [Nature-analyse van voorspellers van terugval na staken](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3) vindt recidief niet middel-specifiek. Een eventueel depotvoordeel (waaronder haloperidol-decanoaat) geldt alleen tijdens doorgebruik: een [review oraal versus depot](https://www.psychiatrist.com/wp-content/uploads/2021/02/16945_relapse-rehospitalization-comparing-oral-depot-antipsychotics.pdf) vindt minder heropname op depot in observationeel onderzoek maar minder verschil in RCT's, wat wordt bevestigd door de [vergelijking van Leucht et al. van depot-typicals versus oraal](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4078695/) en een [LAI-overzicht 2022](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9077618/) met 20–30% relatieve reductie alleen in observationele data.
|
||||
|
||||
Abrupt stoppen (1–4 weken) geeft circa 50% terugval binnen 6 maanden ([Psychiatric Times](https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment)) ([PMC – Moncrieff-review](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/)). Geleidelijk afbouwen verlaagt het vroege piekrisico, maar het cumulatieve risico loopt daarna alsnog op: circa 25–30% in 12–24 maanden in geselecteerde stabiele samples ([Psychiatric Times](https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment)) ([PMC – Moncrieff-review](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/)), oplopend richting circa 30–50% na 1 jaar juist in hoog-risico multi-episode / hoge-dosis casuïstiek zoals hier (zelfde bronnen, gestratificeerd naar populatie). Er is dus geen tegenspraak: 25–30% = gunstige selectie, 30–50% = deze casus met 3x voorgeschiedenis + jaren 50 mg. Het mechanisme achter het extra vroege risico na jaren hoge dosis is D2-supersensitiviteit met rebound-/onttrekkingspsychose, beschreven in diezelfde [Moncrieff-review](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/) en in een [Nature Molecular Psychiatry-review](https://www.nature.com/articles/s41380-021-01191-z). Daarom hoort afbouw hyperbolisch en zeer langzaam (maanden tot meer dan 1–2 jaar, stappen van 10–25% per 1–3 maanden) ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-026-00747-w)) ([Mental Health Library – Horowitz-protocol](https://mentalhealthlibrary.info/library/mental-health-resources/medication-resources/deprescribing-antipsychotics-horowitz-method-tapering-protocol/article_3021)). Dat 50 mg/dag ver boven de standaard 5–20 mg ligt en samen met jarenlange blootstelling en multi-episode een voorspeller is van een mislukte stoppoging, wordt ondersteund door een [analyse van risicofactoren](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/) en een [overzicht dat onderhoud 1–2 jaar beschermt](https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/10398562261442181).
|
||||
|
||||
### Integrale bandbreedte voor deze casus
|
||||
|
||||
| Scenario | 6 maanden | 1 jaar | 2 jaar |
|
||||
|---|---|---|---|
|
||||
| Abrupt volledig stoppen | circa 50% ([Psychiatric Times](https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment)) ([PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/)) | circa 60–75% ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7)) ([drugdatabase.info](https://drugdatabase.info/evidence/antipsychotic-maintenance-schizophrenia-prevents-relapse/)) | circa 70–85%+ ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)) ([PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)) |
|
||||
| Zeer langzame afbouw met monitoring | lager in het begin, maar nog verhoogd ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-026-00747-w)) ([Mental Health Library](https://mentalhealthlibrary.info/library/mental-health-resources/medication-resources/deprescribing-antipsychotics-horowitz-method-tapering-protocol/article_3021)) | circa 30–50% in deze hoog-risico casus; 25–30% alleen in gunstige stabiele selectie ([Psychiatric Times](https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment)) ([PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/)) | circa 50–70%+ ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)) ([Oxford Academic](https://academic.oup.com/schizbullopen/article/1/1/sgaa017/5818975)) |
|
||||
| Doorgebruiken (ter vergelijking) | – | circa 15–27% ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)) ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7)) | circa 24–30% ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)) ([Mental Elf](https://mentalelf.net/antipsychotic-dose-reduction-and-discontinuation-in-psychotic-disorders)) |
|
||||
|
||||
Redenering: startpunt is het algemene stoprisico van 60–65% op 1 jaar ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7)) ([drugdatabase.info](https://drugdatabase.info/evidence/antipsychotic-maintenance-schizophrenia-prevents-relapse/)), verhoogd door multi-episode voorgeschiedenis ([Oxford Academic](https://academic.oup.com/schizbullopen/article/1/1/sgaa017/5818975)) ([PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)) en door jaren hoge-dosis haloperidol met supersensitiviteit ([PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/)) ([Nature](https://www.nature.com/articles/s41380-021-01191-z)). Afbouw verlaagt alleen de vroege piek, niet het cumulatieve 2-jaarsrisico tot onderhoudsniveau ([Psychiatric Times](https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment)) ([PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/)).
|
||||
|
||||
## 8. Conclusies en duiding
|
||||
|
||||
### Rangschikking van bevindingen naar bewijskracht
|
||||
|
||||
De bevindingen zijn hieronder gerangschikt op sterkte van onderbouwing. Criterium: aantal en type bronnen (meta-analyses van RCT's > observationele reviews > overzicht/mechanisme-artikelen) en mate van triangulatie (≥2 onafhankelijke bronnen per kernclaim).
|
||||
|
||||
| Rang | Bevinding | Bewijskracht en triangulatie |
|
||||
|---|---|---|
|
||||
| 1 | 1 jaar na volledig stoppen ca. 60–65% terugval versus ca. 25–27% bij doorgebruiken (relatief risico ca. 2x) | Sterkste: Leucht & Rodolico 2025 commentaar ([bron](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7)) plus Leucht et al. 2012 JAMA meta-analyse van 65 trials met n=6493 (64% vs 27%) ([bron](https://drugdatabase.info/evidence/antipsychotic-maintenance-schizophrenia-prevents-relapse/)), bevestigd door meta-regressie van 107 RCT's met n=10.804 waarin stoppen het risico verdubbelt en ca. 50% binnen 1 jaar hervalt ([bron](https://mentalelf.net/antipsychotic-dose-reduction-and-discontinuation-in-psychotic-disorders/)) en een review van 30 studies bij chronische schizofrenie in dezelfde richting ([bron](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)). |
|
||||
| 2 | 2 jaar na stoppen ca. 54% terugval bij first-episode stoppers versus ca. 24% bij doorgebruiken; dit is een ondergrens voor multi-episode | Sterk: Kishi et al. meta-analyse bij stabiele first-episode patiënten (33% na 1 jaar en 54% na 2 jaar na staken versus 15% resp. 24% bij onderhoud) ([bron](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)), in dezelfde orde als een real-world review met 38% recidief binnen 1 jaar na stoppen ([bron](https://www.nature.com/articles/s41537-024-00448-2)); richtlijncontext (APA 2020 ([bron](https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.ajp.2020.177901)) en VA/DoD 2023 ([bron](https://www.healthquality.va.gov/guidelines/MH/scr/VA-DoD-CPG-Schizophrenia-508.pdf)) bevestigt dat onderhoud juist om deze cijfers wordt aanbevolen. |
|
||||
| 3 | Abrupt stoppen (ca. 50% binnen 6 maanden) is riskanter dan geleidelijk afbouwen (ca. 25–30% binnen 12–24 maanden); jarenlange hoge dosis geeft extra supersensitiviteits- en rebound-risico | Middelmatig-sterk: overzicht van discontinuatiestudies bij hoge dosis ([bron](https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment)) plus Moncrieff-review over afbouw ([bron](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/)); mechanisme van D2-supersensitiviteit wordt in dezelfde review ([bron](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/)) en in een Nature-overzicht ([bron](https://www.nature.com/articles/s41380-021-01191-z)) beschreven; hyperbolisch afbouwen over maanden tot meer dan 1–2 jaar met stappen van 10–25% per 1–3 maanden wordt aanbevolen ([bron](https://www.nature.com/articles/s41537-026-00747-w)) en via de Maudsley-methode ([bron](https://mentalhealthlibrary.info/library/mental-health-resources/medication-resources/deprescribing-antipsychotics-horowitz-method-tapering-protocol/article_3021)); hoge dosis en multi-episode als voorspellers van mislukte afbouw ([bron](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)). |
|
||||
| 4 | Haloperidol geeft geen lager stop-risico dan andere middelen; depot beschermt alleen tijdens gebruik, niet na stoppen | Middelmatig: Cochrane-review over haloperidol-dosisreductie/discontinuatie vindt geen middel-specifieke bescherming ([bron](https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD011408.pub2/information)) en een Nature-overzicht uit 2025 over voorspellers van terugval na stoppen vindt recidief niet middel-specifiek ([bron](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)); depot (inclusief haloperidol-decanoaat) verlaagt opname in observationeel onderzoek maar minder in RCT's ([bron](https://www.psychiatrist.com/wp-content/uploads/2021/02/16945_relapse-rehospitalization-comparing-oral-depot-antipsychotics.pdf)), eveneens beschreven in de Leucht-vergelijking van depot-typicals versus oraal ([bron](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4078695/)) en een LAI-overzicht uit 2022 met 20–30% relatieve reductie in observationele data ([bron](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9077618/)). |
|
||||
| 5 | Drie eerdere episodes betekent hoogste risicogroep, hoger dan first-episode cijfers; richting 60–80%+ cumulatief | Zwakste als direct bewijs, maar consistent als interpretatie: een systematische first-episode review vindt al ca. 52% recidief binnen 5 jaar na de eerste episode, met eerdere terugval, restklachten en ontrouw als voorspellers ([bron](https://academic.oup.com/schizbullopen/article/1/1/sgaa017/5818975)), en een review over ziekteprogressie na recidief beschrijft verdere verslechtering ([bron](https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S092099642400344X)); de noten vermelden expliciet dat geen primaire bron exact "3 episodes" uitsplitst, zodat 33%/54% first-episode stopcijfers ([bron](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)) als minimum gelden en de praktijkraming hoger ligt. |
|
||||
|
||||
Er zijn geen databestanden met individuele patiëntdata in de taakmap gevonden voor eigen berekeningen; de rangschikking berust daarom op de triangulatie in de noten en niet op een nieuwe statistische analyse.
|
||||
|
||||
### Weging voor deze casus: jaren 50 mg haloperidol plus 3 eerdere psychoses
|
||||
|
||||
Deze combinatie valt in alle opzichten in de hoogste risicocategorie (multi-episode beloop plus langdurig hoge dosis klassiek antipsychoticum) ([bron](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/)). De redenering uit de noten is: start van het algemene stoprisico van 60–65% op 1 jaar ([bron](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7)), plus opslag omdat multi-episode hoger ligt dan de first-episode cijfers van 33% na 1 jaar en 54% na 2 jaar ([bron](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)), plus opslag door jaren hoge-dosis haloperidol met supersensitiviteit- en rebound-risico ([bron](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/)). Daarom valt deze casus aan de bovenkant van de bandbreedtes: bij abrupt volledig stoppen ca. 50% binnen 6 maanden ([bron](https://mentalelf.net/antipsychotic-dose-reduction-and-discontinuation-in-psychotic-disorders/)), ca. 60–75% binnen 1 jaar en ca. 70–85%+ cumulatief binnen 2 jaar ([bron](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7); [bron](https://drugdatabase.info/evidence/antipsychotic-maintenance-schizophrenia-prevents-relapse/)), tegenover ca. 15–27% na 1 jaar en ca. 24–30% na 2 jaar bij doorgebruiken ([bron](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3); [bron](https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(22)00230-9/fulltext)). Ook bij zeer langzame afbouw met monitoring blijft het risico tientallen procenten (ca. 30–50% op 1 jaar, ca. 50–70%+ op 2 jaar), omdat afbouw het tempo verlaagt maar het risico niet opheft en de laatste fase naar nul het meest risicovol is ([bron](https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(23)00258-4/fulltext); [bron](https://www.nature.com/articles/s41537-026-00747-w)). Een dosis van 50 mg per dag ligt ver boven de standaard 5–20 mg ([bron](https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/h/haloperidol); [bron](https://www.drugs.com/dosage/haloperidol.html)) en biedt geen bescherming na uitwas, eerder meer rebound ([bron](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/); [bron](https://www.nature.com/articles/s41380-021-01191-z)); het depotvoordeel van 20–30% relatief minder heropname geldt alleen tijdens doorgebruik ([bron](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9077618/)).
|
||||
|
||||
### Onzekerheden en wat percentages wel en niet betekenen
|
||||
|
||||
Ten eerste zijn alle percentages groepscijfers uit studies en geen individuele voorspelling; zij zeggen dat van elke 100 vergelijkbare stoppers er 60–65 binnen een jaar hervallen, niet of één specifiek persoon zal hervallen. Ten tweede splitst geen gevonden primaire bron exact "3 eerdere episodes" of "jaren 50 mg haloperidol" uit, zodat de opslagen voor deze casus beredeneerde interpretaties zijn en geen direct gemeten percentages - dit werd in de noten expliciet als leemte benoemd. Ten derde verschillen studies in definitie van terugval (symptoomscore, heropname, klinisch oordeel), studieduur en populatie (first-episode versus chronisch), waardoor bandbreedtes (zoals 60–75% in plaats van één getal) eerlijker zijn dan schijnprecisie. Ten vierde is onttrekkings- of reboundpsychose door D2-supersensitiviteit ([bron](https://www.nature.com/articles/s41380-021-01191-z)) moeilijk te onderscheiden van een echt recidief, maar telt klinisch hetzelfde: opnieuw psychotisch met noodzaak tot ingrijpen. Ten vijfde is over haloperidol 50 mg specifiek geen aparte stop-trial gevonden; de conclusie "geen lager risico" steunt op het ontbreken van middel-specifieke bescherming in Cochrane ([bron](https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD011408.pub2/information)) en Nature 2025 ([bron](https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3)). Praktisch betekenen de cijfers dat volledig stoppen in deze constellatie statistisch gezien waarschijnlijker tot terugval leidt dan niet, dat uitblijven van terugval in de eerste maanden geen veiligheidsgarantie voor het eerste tot tweede jaar geeft, en dat elke afbouwbeslissing alleen met intensieve monitoring, terugvalplan en langdurige nazorg verantwoord te overwegen is, conform het onderhoudsadvies in de APA-richtlijn 2020 ([bron](https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.ajp.2020.177901)) en VA/DoD 2023 ([bron](https://www.healthquality.va.gov/guidelines/MH/scr/VA-DoD-CPG-Schizophrenia-508.pdf)).
|
||||
|
||||
## Sources
|
||||
|
||||
- https://www.nature.com/articles/s41537-025-00699-7
|
||||
- https://drugdatabase.info/evidence/antipsychotic-maintenance-schizophrenia-prevents-relapse/
|
||||
- https://mentalelf.net/antipsychotic-dose-reduction-and-discontinuation-in-psychotic-disorders/
|
||||
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9810020/
|
||||
- https://www.nature.com/articles/s41537-025-00592-3
|
||||
- https://www.nature.com/articles/s41537-024-00448-2
|
||||
- https://psychiatryonline.org/doi/10.1176/appi.ajp.2020.177901
|
||||
- https://www.healthquality.va.gov/guidelines/MH/scr/VA-DoD-CPG-Schizophrenia-508.pdf
|
||||
- https://academic.oup.com/schizbullopen/article/1/1/sgaa017/5818975
|
||||
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S092099642400344X
|
||||
- https://link.springer.com/article/10.1186/1471-244X-13-50
|
||||
- https://academic.oup.com/schizophreniabulletin/article/50/3/513/7292877
|
||||
- https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD011408.pub2/information
|
||||
- https://www.psychiatrist.com/wp-content/uploads/2021/02/16945_relapse-rehospitalization-comparing-oral-depot-antipsychotics.pdf
|
||||
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4078695/
|
||||
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9077618/
|
||||
- https://www.psychiatrictimes.com/view/what-do-discontinuation-studies-tell-us-about-high-dose-antipsychotic-treatment
|
||||
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4143827/
|
||||
- https://www.nature.com/articles/s41380-021-01191-z
|
||||
- https://www.nature.com/articles/s41537-026-00747-w
|
||||
- https://mentalhealthlibrary.info/library/mental-health-resources/medication-resources/deprescribing-antipsychotics-horowitz-method-tapering-protocol/article_3021
|
||||
- https://academic.oup.com/schizophreniabulletin/article/47/4/1116/6178746
|
||||
- https://www.nature.com/articles/s41537-025-00695-x
|
||||
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22560607/
|
||||
- https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(12
|
||||
- https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(26
|
||||
- https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0920996413004362
|
||||
- https://www.researchgate.net/publication/256099444_Risk_of_symptom_recurrence_with_medication_discontinuation_in_first-episode_psychosis_A_systematic_review
|
||||
- https://consensus.app/papers/antipsychotic-dose-reduction-discontinuation-systematic-maity-30519f25ea8b5b2fa10447e2d599bbc9c/
|
||||
- https://www.researchgate.net/publication/357211373_Predicting_time_to_relapse_in_patients_with_schizophrenia_according_to_patients
|
||||
- https://www.nature.com/articles/s41386-018-0278-3
|
||||
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/wps.20521
|
||||
- https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(23
|
||||
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6158366/
|
||||
- https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/schizofrenie/schizofrenie_-_startpagina.html
|
||||
- https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/psychosespectrum/startpagina_-_psychosespectrum.html
|
||||
- https://www.drugs.com/dosage/haloperidol.html
|
||||
- https://bnf.nice.org.uk/drugs/haloperidol/
|
||||
- https://www.news-medical.net/health/Haloperidol-Dosage.aspx
|
||||
- https://www.researchgate.net/publication/341475726_T246_RISK_FACTORS_FOR_PSYCHOTIC_RELAPSE_IN_CHRONIC_SCHIZOPHRENIA_AFTER_DOSE-REDUCTION_OR_DISCONTINUATION_OF_ANTIPSYCHOTICS_A_SYSTEMATIC_REVIEW_AND_META-ANALYSIS
|
||||
- https://doaj.org/article/6f3d0ef5d3e041d48b6d1b9f6ca3f93d
|
||||
- https://www.nature.com/articles/s41537-025-00697-9
|
||||
- https://link.springer.com/article/10.1007/s00702-026-03207-y
|
||||
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5327459/
|
||||
- https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/00048674211025694
|
||||
- https://www.jneurosci.org/content/27/11/2979
|
||||
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/wps.21315
|
||||
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7552943/
|
||||
- https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/article-abstract/496983
|
||||
- https://www.semanticscholar.org/paper/Neuroleptic-withdrawal-in-schizophrenic-patients.-Baldessarini-Viguera/e34e0e461ca968c6032560c009c6f3b7dc0dd98d
|
||||
- https://link.springer.com/content/pdf/10.2165/00128413-199710730-00029.pdf
|
||||
- https://jamanetwork.com/journals/jamapsychiatry/fullarticle/497726
|
||||
- https://psycnet.apa.org/record/1997-06507-008
|
||||
- https://academic.oup.com/schizophreniabulletin/article/49/1/11/6749554
|
||||
- https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/F7B0C2ACB78CE75396E75F164F8CAB8B/S0790966724000028a.pdf/div-class-title-the-impact-of-fluphenazine-withdrawal-a-mirror-image-study-div.pdf
|
||||
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0920996413004362
|
||||
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8886601/
|
||||
- https://verenigingafbouwmedicatie.nl/wp-content/uploads/2022/01/Y063_Horowitz_withdr_conf_AP_studies_2021.pdf
|
||||
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0165178124000465
|
||||
- https://www.maudsleyprescriptions.com
|
||||
- https://mentalelf.net/antipsychotic-dose-reduction-and-discontinuation-in-psychotic-disorders
|
||||
- https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/10398562261442181
|
||||
- https://www.thelancet.com/journals/lanpsy/article/PIIS2215-0366(22
|
||||
- https://www.farmacotherapeutischkompas.nl/bladeren/preparaatteksten/h/haloperidol
|
||||
|
||||
|
||||
Reference in New Issue
Block a user